Sınav Kaygısı Nedir? Sınav Kaygısı İle Nasıl Başa Çıkılır?

Çoğu öğrenci, hayatında en az 1 kere de olsa sınav stresi ile karşılaşmıştır. Başa çıkma yöntemleri hakkında da pek fikri olmayan öğrencilerimiz bu durumu kaygıya da dönüştürebilmektedir. Tüm bunların sonucunda oluşan odaklanma problemi ve dikkatin doğal olarak dağılması gibi problemler de öğrencilerin hem kişisel hayatlarında hem de akademik hayatlarında güçlük çekmelerine sebep olmaktadır. 

Yazımızda sizler için, öğrencilerin sınav kaygıları hakkında konuşacağız ve kaygıya sebep olan faktörleri belirleyeceğiz. Sınav stresi ile nasıl başa çıkacağımız hakkında fikirler edinip, hayatımızda nasıl uygulayacağımızı öğreneceğiz.  ÖSYS sınavlarını korkulu bir rüya olarak görmekten kaçınıp, sınav stresini birlikte yeneceğiz. Sınav dönemlerinde kendimizi iyi hissetmek ve rahatlatmak için neler yapabiliriz bunlar hakkında yazımızda bahsedeceğiz. 

En son tabii ki en önemli konularımızdan biri olan sınav dönemindeki gençlerimizin ailelerine yani ebeveynlerimize tavsiyelerimiz olacaktır. Bu tavsiyeler çocuklarımız üzerinde kurulan baskı ve diğer faktörler hakkında olacaktır. Sınav döneminde ne kadar kendi ortamlarında rahat hissederlerse o kadar özverili bir çalışma sergileyeceklerdir. Yazımızın, hem öğrencilerimiz hem de ebeveynleri için çok iyi birer örnek olacağı kanaatindeyiz. Keyifli okumalar dileriz. 

Sınav Kaygısı Nedir? 

Sınav kaygısı, öğrencilerin sık sık başına geldiği ve başa çıkmak için neler yapacağını bilmediği konulardan biridir. Sınav kaygısı, aslında sınava kadar öğrencinin çalışıp tüm bilgileri depoladığı halde sınav anında önüne sınav kâğıdı geldiğinde ve özellikle süre başladığında bildiği tüm bilgileri karıştırması ya da neredeyse hepsini unutmasıdır diyebiliriz. Sınav esnasında öğrenci bildiklerini kullanamadığı için başarısı büyük oranla etkilenmektedir. Öğrenciler sınava girecekleri zaman kendilerine genelde bazı hatırlatmalar yapabiliyorlar. Ne gibi? Sınavın tüm hayatını etkileyeceğini, bu sınavı kazanamazlarsa ailelerinin tepkilerini, sınavdan kalmanın hayatlarında yaratacağı negatif duyguları ve olguları düşünebiliyorlar. Bunlar da zaten kaygının ana hattında yer alan düşüncelerdir. Tamamen bu düşüncelerden uzaklaşıp sakinleşmek öğrencilerin kaygı durumlarını azaltmaya yardımcı olacaktır. 

Öğrencilerde kaygı durumunun 2 belirtisi bulunmaktadır. Zihinsel ve duygusal belirtiler olmak üzere söylenebilir. Bu belirtilerden zihinsel belirtiler, kişinin genellikle özgüveni ile alakalı olabilir ya da kişinin sınav anında ya da sınav sonrasında – öncesinde yaşayacağı kötü şeyleri düşünmesi yol açabilir. Dikkat ve konsantrasyon eksikliği, uykusuzluk, kavramları hatırlarken güçlük çekme ve zihni fazla zorlama gibi durumlarda zihinsel anlamda yaşadıkları içsel bir çelişkiye yol açar ve kaygıya sebebiyet verir. Duygusal belirtilere geldiğimizde huzursuzluk, endişe, panik hal, korku, sürekli ağlama hal ve depresiflik gibi haller kaygıya sebep olur.

 Sınav Kaygısı ile Nasıl Başa Çıkılır?  

Sınav kaygısı ile başa çıkmanın alternatif  bir çok yolu bulunmaktadır. Bunlara dikkat edildiğinde kaygı durumunda gözle görülür bir değişiklik olduğunun farkına varılacaktır. 

• Nefes alma egzersizleri ile belirli çalışmalar yapılarak rahatlanma sağlanmalıdır. 
• Vücut için gevşeme hareketleri uygulanmalıdır. 
• Sabahın erken saatlerinde olumlama çalışmaları yapılmalı, güneşi selamlama teknikleri kullanılmalı ve sakinleştirici müzikler dinlenmelidir. 
• Kaygı asla ve asla bastırılmamalıdır ve bunun kabul edilmesi, çözümü için çabalanması gerekmektedir.
• Bazı önemli tekniklerden olan düşünceleri durdurma tekniği kullanılabilir ya da dikkatlerini başka noktalara odaklamaya çalışarak kaygı kontrolünü ellerinde tutabilirler. 
• Değiştirilmesi gereken bazı düşünceler vardır. Bunlardan biri ‘ Bu sınavı kazanamazsam hayatımda negatiflikler peşimi bırakmayacak ve kötü bir yaşam süreceğim.’ Ya da ‘ ailem sınavda başarısız olursam beni asla affetmez’ gibi düşüncelere kapılmayıp, bu düşüncelerin acilen değiştirilmesi gerekmektedir. Tam da burada aslında ailelere çok fazla görev düşmektedir. Yazımızın ilerleyen kısımlarında bahsedeceğiz. 
• Boş bir kağıda hissedilen her duyguyu ve neler yaşadığımızı yazarak rahatlama çalışmaları yapabiliriz. Çoğu birey yazarak, kimisi sözlü anlatarak bunu yenebilir. 

Stres ve Kaygı Arasındaki Temel Farklar Nelerdir? 

Stres ve kaygı kelimeleri anlamları bakımından günlük yaşamda çok kez karıştırılmaktadır ve hatta birbirlerinin yerine bile kullanılmaktadır. Aslında aralarında çok ince bir çizgi bulunan stres ve kaygının ne olduğuna gelin birlikte bakalım. 

Stres ve kaygının ikisi de aslında duygusal bir tepki sayılır. Stres daha çok dıştan gelen bir tetikleyici dolayısıyla oluşmaktadır. Strese bir olay neden olabilir ve genellikle kısa süreli bir etkiden kaynaklıdır. Örnek vermek gerekirse, yakın zamanda sevilen bir kişi ile edilen kavga ya da küslük, uzun süreli bir hastalığın vermiş olduğu duygular gibi. Hayatta her birimizin yapması gereken sorumluluklar mevcuttur. Bu sorumluluklar ev ile iş ile okul ile ilgili olabilir. Bu gibi durumlarda sorumluluklarımızı zamanında yerine getirmediğimizde de stresli hissedebiliriz. Örnekler çoğaltılabilir. 

Anksiyete yani kaygı ise daha farklıdır. Şöyle düşünmek gerekir; daha önce yapılacak bir iş ile ilgili deneyime sahip olunmaması kaygıya yol açmaktadır. Stres bizim şu anda yaşadığımız bir olay iken kaygı durumu yani anksiyete gelecekte yaşamaktadır. Gelecekte ne olacağı ne hissedeceğimiz vb. düşüncelere kapılıp aşırı bir endişelenme durumudur diyebiliriz. Stres üzerinde onu tetikleyen olay ortadan yok olduğunda geçmektedir. 

Sınav Döneminde Ebeveynler Hakkında

Oğlumuz ya da kızımız o sene çok önemli bir senede ve muhtemelen stresli ya da oldukça kaygılı bir halde olmaktadır. Sınav dönemlerinde çocuklarımızın psikolojisinin yerinde ve sağlıklı olması için biz ebeveynler ne kadar çaba gösteriyoruz? Ne kadar saygılıyız ve onlar bizlerden neler bekliyor? Bu soruları eğer kendinize soruyorsanız muhtemelen onlar için en iyisini istiyorsunuz. Bazı durumlarda çocukların sınavlar hakkında kendilerini olumsuz fikirlere kaptırdıklarını, dış etkilerden, karşılaştırılmaktan ya da baskılardan dolayı rahat hissedemeyip kafalarında bir ton soru işareti ile sınava hazırlanmaya çalıştıklarını görmekteyiz. Sınav döneminde ebeveynlere nasıl görevler düşmektedir?

• Mümkün olduğunca sağlıklı iletişim kurmaya, güzel ve sakinleştirici kelimeler kullanmaya dikkat edilmelidir. 
• Her zaman yanında olduğunuzu bilmeye hakkı vardır. Eğer sınavdan kaldığında kötü bir muamele göreceğini düşünüyorsa çocuklar, sınav stresini emin olun 5’e katlıyorlar diyebiliriz. 
• Sürekli bir iletişim halinde olunmalı ama sıkboğaz edilmemelidir.
• Tavsiyeler verilmeli kötü düşüncelerinin onları esir almaması için çalışılmalıdır.
• Olumsuz kelimelere yer vermeyip, onlara kendilerine güvenip çalışmaya devam etmesi gerektiği söylenerek verilebilecek en iyi motivasyon örneği olunmalıdır. 
• Kendilerine ait bir çalışma ortamlarının olması sağlanmalıdır. İyi bir ortam iyi düşünmek için yeterlidir. 
• Ebeveynlerin dikkat etmediği bir konu ise baskı konusudur. Eğer bu sınavda başarısız olursan… tarzı kelimeler ile başlayan cümleler kurulmamalıdır. Psikolojilerinde yaratacağınız küçük bir hasar rahat bir sınav dönemi geçirmelerini engelleyerek doğal olarak sınavlarında kötü sonuçlara neden olmaktadır. 

Aslında buradaki maddelerde sizlere söylemek istediğimiz, onların karşısında değil her zaman yanında olduğunuzu hissettirmeniz ile ilgilidir. Mutlu ve huzurlu bir ortam, güven ortamı özellikle ÖSYS gibi sınavlara hazırlanan öğrencilerin daha sağlıklı sınav sonuçlarına ulaşmasının temelidir.

Sizlere “Ders Çalışırken Yapılan 10 Hata” isimli makalemizi okumanızı tavsiye ediyoruz.

Sınavlar için endişe etmeyin, çalışın, çabalayın, tüm olumsuzlukları hayatınızdan uzaklaştırın sağlıkla ve huzurla kalın…